طرح جامع مدیریت مصرف انرژی در ایران
سالانه 270 میلیارد متر مکعب گاز در ایران تولید می شود. قیمت گاز در اروپا هر متر مکعب حدود 2 دلار و قیمت جهانی هر متر مکعب حدود 40 سنت است
روزانه 110 میلیون لیتر بنزین و 100 میلیون لیتر گازوئیل در کشور مصرف می شود. جمع مصرف سالانه حدود 80 میلیون تن قیمت بنزین و گازوئیل بطور متوسط هر تن هزار دلار است و متوسط سالانه حدود 600 دلار می باشد.
جمع ارزش گاز بعلاوه بنزین و گازوئیل تولیدی کشور حدود 150 میلیارد دلار در سال می باشد(با لحاظ گاز 40 سنت و بنزین و گازوئیل تنی 600 دلار)
حال سئوال این است که از این تولیدات ملی 150 میلیارد دلاری چه میزان آن به سرمایه گذاری در زیربناها و توسعه نیازمندی های نسل های آینده هزینه می شود مگر نفت و گاز سرمایه های ملی بین نسلی نیستند؟
توضیح داده می شود که ایران چگونه می تواند با برنامه ریزی صحیح و سرمایه گذاری های لازم سالانه 100 میلیارد دلار گاز و برق و بنزین و گازوئیل تولیدی موجود را صادر نماید.
گاز در ایران به چه مصارفی می رسد:
- حدود 33 درصد در نیروگاه های با راندمان نامناسب 32% تا 38% می سوزد و حدود 60 گیگاوات ساعت برق تولید می کند و حدود 22 درصد از برق تولیدی در شبکه توزیع تلف می شود.
- 32 درصد در خانه ها و بخش تجاری و عمومی مصرف می شود که بخش عمده آن به هدر می رود خصوصا در فصول سرد سال حدود 70 درصد گاز تولیدی تحویل مصارف خانگی و تجاری و عمومی می شود که بخش عمده آن به دلیل مصرف نامناسب و غیر بهینه به هدر می رود.
- حدود 30 درصد تحویل صنایع بزرگ و کوچک می شود که در صورت مدیریت صحیح می توان مصرف این بخش را کاهش داد.
مدیریت مصرف بنزین و گازوئیل:
بیش از 90 درصد بنزین و گازوئیل تولیدی تحویل بخش حمل و نقل می شود. بخش قابل توجهی از بنزین در ترافیک جانکاه شهرهای بزرگ نابود می شود و گازوئیل نیز عمدتا توسط کامیون ها و اتوبوس ها مصرف می شود.
برای پروژه های توسعه ای نیاز به یک سرمایه گذاری حداقل پنج میلیارد دلاری داریم و این سرمایه گذاری می بایست از طریق صادرات بنزین و گازوئیل و سرمایه گذاری داخلی و خارجی تامین شود.
راه های عملیاتی مدیریت صحیح این سرمایه های بین نسلی کدامند؟
الف- مدیریت مصرف گازوئیل
- حدود 500 میلیون تن بار بین شهری توسط حمل و نقل جاده ای در سال جابجا می شود. سهم راه آهن از جابجایی بار حدود 35 میلیون تن در سال است.
- مصرف سوخت لکوموتیو برای حمل هر تن بار یک ششم کامیون است. با انتقال 200 میلیون تن بار از کامیون ها به قطار مصرف گازوئیل کشور سالانه حداقل 4 میلیارد لیتر کاهش خواهد یافت که ارزش آن سالانه حدود سه میلیارد دلار است.
- برای انتقال 200 میلیون تن بار از جاده به ریل می بایست مسیرهای پر بار را به شبکه ریلی متصل و خطوط ریلی موجود را دو خطه و سرعت حرکت قطارها را افزایش داد. می بایست خط آهن شیراز به منطقه پر بارعسلویه هر چه سریعتر راه اندازی شود. خط آهن اهواز هر چه سریعتر دو خطه شده و ارتقاء یابد. خط آهن تهران- اصفهان شیراز هر چه سریعتر دو خطه و پر سرعت شود. طرح های افزایش بهره وری خطوط ریلی موجود به سرعت اجرایی شوند. انجام اقدامات ذکر شده با سرمایه گذاری حدود 5 میلیارد دلاری قابل انجام می باشند. در صورت تحقیق برنامه های فوق میزان ترانزیت بار بین کشورهای همسایه از طریق ایران افزایش چشمگیری خواهد یافت. و درآمد ترانزیت بار کشور دچار تحول خواهد شد. با مدیریت صحیح و با هزینه کم می توان بهره وری خطوط ریلی موجود را افزایش داد و سهم حمل بار ریلی را به چند برابر ارتقاء بخشید.
- سیستم بازاریابی شرکت راه آهن می بایست بصورت اساسی متحول شود راه اهن با 14 هزار کیلومتر خط آهن موجود نیز می تواند با بازار یابی و مدیریت صحیح میزان جابجایی بار را به صد میلیون تن در سال برساند. در سال جاری پروژه اتصال خط اهن رشت به بندر انزلی به بهره برداری می رسد همچنین خط آهن بستان آباد به تبریز نیز به بهره برداری خواهد رسید. پروژه های مهم موجود زیر از ظرفیت بالایی جهت جابجایی بار داخلی و ترانزیتی برخوردار می باشند: خط آهن بندر عباس - تهران - تبریز - ترکیه؛ خط آهن بندرعباس - بافق - مشهد؛ خط اهن بندر ماهشهر به تهران و تبریز؛ خط آهن رشت به بندر عباس؛ خط آهن بندر ترکمن به بندر عباس؛ خط آهن اصفهان یزد بندرعباس؛ خط آهن تبریز زاهدان میرجاوه پاکستان- هندوستان
چنانچه با مدیریت صحیح و حرفه ای، بهره وری بسیار اندک خطوط ریلی موجود افزایش یابد امکان جابجایی 70 میلیون تن بار در سال 1401 و بیش از 100 میلیون تن در سال 1402 وجود خواهد داشت.
چنانچه صد میلیون تن بار در مسیرهای ریلی یاد شده جابجا شود با لحاظ متوسط هزار کیلومتر در هر سفر و کرایه 500 تومان برای هر تن کیلومتر درآمدحاصل از این میزان جابجایی بار برای شبکه ریلی حدود دو میلیارد دلار در سال خواهد بود. با انتقال صد میلیون تن بار از جاده به ریل حدود دو میلیارد لیتر در مصرف گازوئیل صرفه جویی خواهد شد.
با درآمد حاصله و صرفه جویی حاصل از انتقال صد میلیون تن بار به شبکه ریلی می توان تمامی پروژه های مهم ریلی از جمله پروژه های فوری و ضروری زیر را اجرایی نمود:
- برقی کردن خط آهن تهران - مشهد
- برقی کردن خط آهن اصفهان - تهران
- اجرای خط آهن شیراز به عسلویه
- اتصال خط اهن کرمانشاه به خط اهن عراق
- دو خطه کردن راه آهن اصفهان شیراز
- دو خطه کردن راه آهن تهران - خوزستان
- اجرای خط آهن اصفهان به ازنا خوزستان
- سایر پروژه های مهم ریلی
ب- مدیریت مصرف بنزین
با اجرای پروژه های فوق بخش قابل توجهی از بار و مسافر بین شهری به شبکه ریلی منتقل و از شدت ترافیک و تردد در جاده ها در حد قابل توجهی کاسته خواهد شد
ج- مدیریت مصرف گاز:
د- مدیریت مصرف برق:
ادامه دارد...