پتروپالایش یا آدرس انحرافی
افزایش جذابیت صنایع پتروشیمی و محدودیت ها در صادرات نفت از جمله عوامل شکل گیری شعاری تحت عنوان پتروپالایش در ایران گردیده است. حال سئوال این است که منظور از پتروپالایش چیست؟
موارد زیر از جمله طرح هایی هستند که از آنها به عنوان پتروپالایش یاد می شود:
1- پروژه های اتان زدایی و مجتمع های الفینی
بعضا از پروژههایی چون پتروپالایش کنگان و پتروشیمی بوشهر به عنوان پتروپالایش یاد می شود و عوام تصور می کنند در این شرکتها نفت خام به محصولات پالایشگاهی و پلیمری تبدیل می شود. این تصور کاملا اشتباه است. در اینگونه شرکتها گاز استخراج شده از فازهای گازی پارس جنوبی یا سایر میادین دریافت و در مرحله اول متان، اتان، پروپان و بوتان آن جداسازی می شوند و معمولا گاز اتان برای واحد الفین ارسال می شود و گاز پروپان نیز در واحدهای PDHمورد استفاده قرار می گیرند. این پروژهها هیچ ارتباطی با پالایش نفت خام ندارند.
2- تولید پروپیلن در پالایشگاه های نفت موجود.
این طرح در پالایشگاه نفت شازند با هدف افزایش کیفیت محصولات اصلی پالایشگاه از جمله بنزین و گازوئیل انجام شد و در کنار آن تولید پروپیلن نیز افزایش یافت. هزینه اجرای اینگونه پروژه ها بالاست و هدف آن بهبود کیفیت محصولات موجود است نه جهت دهی بسمت تولید محصولات پتروشیمی در واقع خالص سازی محصولات افزایش یافت تولید محصولات کم ارزش تر قیر و نفت کوره کاهش یافت و در فرایند کاتالیستی و غیره تولید پروپیلن نیز افزایش یافت.
3- تکنولوژی COTC
در این تکنولوژی نفت خام به محصولات الفینی یا زایلن ها تبدیل میشود
سرمایه گذاری در این تکنولوژی با چند مانع مواجه است که از جمله آنها عبارتند از:
1- حجم سرمایه گذاری بسیار بالا
2- ضریب تبدیل کم تبدیل نفت به محصولات ارزشمند
3- وابستگی بسیار زیاد به فناوری های جدید جهت کاهش هزینه و افزایش ضریب تبدیل
4- حاشیه سود کم با لحاظ میانگین قیمت نفت در ده سال گذشته
- حجم سرمایه گذاری انجام شده در پروژه های با فناوری COTCدر چین و عربستان بین 15 تا 20 میلیارد دلار بوده است.
- در این فناوری حدود بین 40 تا 50 درصد نفت خام به محصولات ارزشمند تبدیل می شود و مابقی محصولات حاصله قیمتی کمتر از قیمت نفت خام دارند.
- تلاش های زیادی در جربان است تا ضریب تبدیل نفت خام به محصولات ارزشمند افزایش یابد. هزینه افزایش ضریب تبدیل و نامعلوم بودن زمان دستیابی به این هدف از جمله موانع جذب سرمایه گذاری در این پروژه ها می باشند.
- با توجه به حجم سرمایه گذاری بسیار بالا و ضریب تبدیل نامناسب تبدیل نفت خام به محصولات ارزشمند و فراز و نشیب های قیمت نفت، حاشیه سود قابل توجهی نسبت به حجم سرمایه گذاری حداقل تا زمان کاهش قیمت نفت به محدود 30 دلار در بشکه برای این فناوری وجود ندارد.
نظر به توضیحات فوق در حال حاضر پروژه پتروپالایش خاصی برای تبدیل نفت خام به محصولات غیر پالایشگاهی در ایران وجود ندارد و شعارهایی که در خصوص پروژه های پتروپالایشی مطرح می شوند بیشتر شعارگونه و برای توجیه برخی اهداف و ادعاهای بدون پشتوانه علمی مناسب می باشند.
در کشوری چون ایران تولید الفین ها با خوراک اتان و پروپان از هر حیث منطقی تر، جذاب تر و اقتصادی تر از سایر تکنولوژی ها می باشد همچنین در حال حاضر تکنولوژی GTOنسبت به تکنولوژی COTC از جذابیت و منطق بسیار قوی تری برای تولید الفین(اتیلن و پروپیلن) برخوردار می باشند.